AEX index: beleggen in de grootste Nederlandse aandelen

Geschreven door Davey de Smit, oprichter van Aandelenanalist Laatst bijgewerkt: 21 augustus 2026

De AEX geldt als graadmeter van de Nederlandse beurs. Dat beeld klopt maar half. De index volgt grote ondernemingen met een notering in Amsterdam, terwijl het grootste deel van hun omzet buiten Nederland wordt verdiend.

Shell, ASML, Unilever, ING en RELX drukken veel zwaarder op de index dan de kleinste posities. Koop je een AEX ETF, dan beleg je dus niet gelijkmatig in dertig bedrijven. Je krijgt vooral energie, chips, financiële waarden en internationale consumentengoederen.

Hieronder lees je hoe de AEX wordt samengesteld, wat free float betekent, welke bedrijven het zwaarst wegen en waarin de beschikbare AEX ETF's van elkaar verschillen.

Inhoud

1. Wat is de AEX?
2. Welke bedrijven komen in aanmerking?
3. Hoe worden AEX aandelen geselecteerd?
4. Hoe wordt het gewicht bepaald?
5. De grootste aandelen in de AEX
6. Sectorverdeling en economische blootstelling
7. AEX vergelijken met andere indices
8. AEX koers, dividend en rendementsvarianten
9. AEX verwachting: waardering en rendementsfactoren
10. Voordelen en risico's
11. Welke AEX ETF is de beste?
12. Past de AEX in een portefeuille?
13. Veelgestelde vragen

Wat is de AEX?

AEX staat voor Amsterdam Exchange Index. Euronext lanceerde de index op 3 januari 1983 als graadmeter voor de grootste en meest verhandelbare aandelen op de Amsterdamse beurs. Daarmee is het een van de oudste nationale hoofdindices van Europa.

Sinds 22 september 2025 bevat de AEX dertig ondernemingen. Daarvoor waren het er 25. De uitbreiding moest de Amsterdamse beurs breder vertegenwoordigen.

De officiële prijsindex heeft ISIN NL0000000107 en ticker AEX. De AEX-stand die je in het nieuws hoort is een koersindex. Ontvangen dividenden worden daarin niet herbelegd. Wil je beleggingsrendementen eerlijk vergelijken, dan zijn de gross return- en net return-varianten relevanter.

De index zelf kun je niet kopen. Een ETF of indexfonds probeert het rendement te volgen. Opties en futures werken anders en brengen aanvullende risico's mee.

Welke bedrijven komen in aanmerking?

De AEX is geen lijst van bedrijven die juridisch Nederlands zijn. Het vertrekpunt is Euronext Amsterdam. Een onderneming moet volgens de indexregels tot de Amsterdamse markt behoren en voldoende verhandelbaar zijn.

Shell, Unilever en RELX zijn Britse plc's. ArcelorMittal heeft zijn statutaire zetel in Luxemburg en DSM-Firmenich is Zwitsers. Via hun Amsterdamse notering kunnen ze toch in de AEX zitten.

Euronext kijkt onder meer naar de markt van referentie, het type aandeel, de handelsvaluta, de koers, de free float en de liquiditeit.

De AEX vertegenwoordigt dus grote Amsterdamse beursnoteringen. Niet de Nederlandse economie.

Hoe worden AEX aandelen geselecteerd?

De rangschikking gaat op free float-marktkapitalisatie. Dat is de beurswaarde van alleen de aandelen die werkelijk vrij verhandelbaar zijn. Een groot belang van een oprichter, familie, overheid of strategische aandeelhouder telt daardoor niet volledig mee.

Sinds de uitbreiding naar dertig ondernemingen werkt de hoofdselectie zo:

1. De 28 hoogst gerangschikte geschikte ondernemingen worden geselecteerd.
2. Voor posities 29 en 30 geldt een bufferzone van rang 29 tot en met 32.
3. Binnen die buffer krijgen bestaande AEX-leden voorrang op nieuwe kandidaten.
4. Een nieuw beursfonds kan worden toegevoegd wanneer het op basis van free float-marktkapitalisatie rang 28 of hoger haalt.

Die buffer voorkomt dat kleine waardeschommelingen ieder kwartaal tot wisselingen leiden.

De AEX-familie wordt beoordeeld in maart, juni, september en december. De volledige jaarlijkse herziening valt in maart. De overige kwartalen zijn vooral bedoeld voor vacatures, grote nieuwe beursnoteringen en wijzigingen die niet tot de volgende jaarreview kunnen wachten.

In maart 2026 verving SBM Offshore Randstad. In juni werd Aalberts toegevoegd. De samenstelling ligt dus niet vast.

Hoe wordt het gewicht bepaald?

De AEX is free float market capitalization weighted. De vrij verhandelbare beurswaarde bepaalt het uitgangsgewicht. Een onderneming met een hoge beurswaarde en een grote free float krijgt meer invloed dan een kleinere onderneming of een bedrijf met één grote vaste aandeelhouder.

Euronext gebruikt daarnaast een capping factor, zodat één aandeel bij een herweging niet te dominant wordt. Bij de periodieke vaststelling wordt een zwaar aandeel begrensd. Daarna bewegen de gewichten dagelijks mee met de koersen. Tussen twee herwegingen kan een positie dus opnieuw boven de oorspronkelijke grens uitkomen.

Dat verklaart waarom Shell in de iShares-factsheet 16,62% woog, terwijl de index een concentratiebeperking kent. Een maximum bij de herweging is geen permanente bovengrens op alle handelsdagen.

Door de free float bepaalt niet alleen de totale ondernemingswaarde het gewicht. En de verdeling blijft ongelijk: de kleinste posities hebben veel minder invloed dan de zwaargewichten.

De grootste aandelen in de AEX

Onderstaande gewichten komen uit de factsheet van de iShares AEX UCITS ETF, met portefeuilledata per 31 juli 2026. Een ETF kan door kasgeld, handelsmomenten en afronding licht afwijken van de officiële index.

Samen vormden deze tien posities 74,82% van de portefeuille. Het resultaat van een AEX ETF wordt dus voor bijna driekwart bepaald door tien bedrijven. Shell, ASML en Unilever alleen al waren goed voor bijna 42%.

De uitbreiding naar dertig bedrijven maakt de index iets breder. De zwaargewichten blijven dominant.

Sectorverdeling en economische blootstelling

De sectorverdeling van de iShares AEX ETF op 20 augustus 2026:

De vier grootste sectoren vormden samen bijna driekwart van het fonds. Gezondheidszorg, communicatie en discretionaire consumptie zijn veel kleiner. Vastgoed en nutsbedrijven spelen nauwelijks of geen rol.

De omzetverdeling is internationaler dan het label Nederland doet vermoeden. ASML en ASM International verkopen wereldwijd aan chipproducenten. Shell hangt aan mondiale energieprijzen. Unilever en RELX verdienen in tientallen landen. Ahold Delhaize heeft grote Amerikaanse activiteiten.

Een AEX-belegging is daarom een keuze voor de Amsterdamse beursstructuur, niet voor de Nederlandse economie. Wereldgroei, de dollar, olieprijzen, chipinvesteringen en de Europese rente zijn meestal belangrijker dan het Nederlandse bbp.

AEX vergelijken met andere indices

De AMX is niet gewoon een slechtere AEX. Middelgrote ondernemingen reageren anders op rente, binnenlandse vraag en overnames. Een combinatie van AEX en AMX verbreedt het aantal Nederlandse beursnoteringen, maar blijft één relatief kleine aandelenmarkt.

Naast MSCI World of STOXX Europe 600 is de AEX smal. Een wereldindex bevat veel AEX-zwaargewichten al, alleen met lagere individuele gewichten. Koop je beide, dan voeg je vooral extra gewicht toe aan Shell, ASML, Unilever, RELX en de andere Amsterdamse namen.

AEX koers, dividend en rendementsvarianten

De bekende AEX-koers is de price return-index. Gewone contante dividenden verlagen op de ex-dividenddatum de aandelenkoers en worden niet opnieuw aan de index toegevoegd. Een lange koersgrafiek onderschat daardoor het totale aandeelhoudersrendement.

Euronext berekent ook een gross return-variant, waarin dividend bruto wordt herbelegd, en een net return-variant, waarin een gestandaardiseerde dividendbelasting is verwerkt. ETF's kunnen verschillende varianten als benchmark gebruiken.

De VanEck AEX UCITS ETF volgt de AEX Gross Return Index. De iShares-fondsen gebruiken de AEX Open Net Return Index. Dat maakt het ene fonds niet automatisch fiscaal gunstiger. Domicilie, dividendbelasting, je persoonlijke fiscale positie en de manier waarop een fonds uitkeert of herbelegt bepalen samen de uitkomst.

Een ETF kan dividend uitkeren of accumuleren. Bij een accumulerende ETF blijft het ontvangen dividend in het fonds zitten. Bij een uitkerende ETF verschijnt het periodiek als cash op je beleggingsrekening. Vergelijk rendementen dus altijd inclusief uitgekeerd dividend.

AEX verwachting: waardering en rendementsfactoren

De iShares AEX UCITS ETF noteerde op 20 augustus 2026 op 18,83 keer de winst en 2,69 keer de boekwaarde. Het twaalfmaands uitkeringsrendement bedroeg 1,89% en de historische standaarddeviatie over drie jaar 11,47%. Standaarddeviatie meet hoe sterk het rendement rond het gemiddelde schommelt, dus hoe beweeglijk de index is geweest. Dit zijn momentopnames, geen voorspellingen.

Voor de AEX als geheel zijn vooral deze factoren relevant:

• olie- en gasprijzen, LNG-markten en raffinagemarges voor Shell;
• wereldwijde investeringen in chips en productiemachines voor ASML en ASM International;
• rente, kredietverliezen en economische groei voor ING en andere financiële waarden;
• consumentenbestedingen, volumes en prijszetting voor Unilever en Ahold Delhaize;
• de waardering van technologiebelangen voor Prosus;
• de dollar tegenover de euro, omdat veel omzet buiten de eurozone wordt verdiend;
• indexwijzigingen en koersbewegingen bij de grootste posities.

Eén koers-winstverhouding zegt bij deze index weinig. De koers-winstverhouding laat zien hoeveel je betaalt voor elke euro winst, maar banken worden nu eenmaal anders gewaardeerd dan chipbedrijven en energiebedrijven. Kijk naast het gemiddelde dus naar de winstcyclus en de kapitaalintensiteit van de grootste sectoren.

Voordelen en risico's

Mogelijke voordelen

• Herkenbare ondernemingen: directe blootstelling aan grote beursnamen uit Amsterdam.
• Internationale omzet: veel AEX-bedrijven verdienen wereldwijd geld.
• Meerdere sectoren: energie, chips, banken en consumentengoederen reageren niet identiek.
• Eenvoudige uitvoering: drie fysieke UCITS ETF's volgen de index.
• Eurohandel: de beschikbare fondsen zijn eenvoudig in euro's verhandelbaar.

Belangrijkste risico's

• Topconcentratie: tien posities bepaalden bijna 75% van het fonds.
• Sectorconcentratie: vier sectoren vormden samen bijna driekwart.
• Beperkte spreiding: dertig bedrijven uit één beursuniversum zijn geen wereldportefeuille.
• Cyclische gevoeligheid: energie, chips en financiële waarden kunnen sterk schommelen.
• Valutablootstelling: eurohandel verwijdert de economische invloed van andere valuta niet.
• Indexregels: een Amsterdamse notering en free float zeggen niets over kwaliteit of waardering.
• Marktrisico: ook gevestigde AEX-bedrijven en de index als geheel kunnen fors dalen.

Welke AEX ETF is de beste?

Volgens justETF waren er in augustus 2026 drie UCITS ETF's die de AEX volgden. Alle drie hadden een TER van 0,30% en gebruikten fysieke volledige replicatie. De TER is het jaarlijkse kostenpercentage dat het fonds inhoudt op je belegging.

Op kosten maak je hier dus geen onderscheid. Kijk daarom naar:

• accumulerend of uitkerend dividend;
• fondsomvang, handelsvolume en bied-laatspread;
• trackingverschil na kosten en belastingen;
• Nederlands of Iers fondsdomicilie;
• de gebruikte gross return- of net return-benchmark;
• effectenuitlening en het deel van de opbrengst dat bij het fonds blijft;
• brokerkosten, beursnotering en je eigen fiscale situatie.

De uitkerende iShares-ETF was het grootst. De accumulerende variant is handig als je dividend automatisch wilt laten herbeleggen, maar was flink kleiner. VanEck heeft een Nederlands domicilie en volgt de bruto herbeleggingsindex. Geen van die kenmerken maakt een fonds zonder verdere context automatisch de beste keuze.

Gebruik bij aankoop altijd de ISIN. De ticker verschilt per beurs en de namen lijken sterk op elkaar. Controleer daarnaast de actuele KID, de factsheet en de spread bij je eigen broker.

Past de AEX in een portefeuille?

De AEX past bij iemand die bewust extra gewicht wil geven aan grote Amsterdamse beursnoteringen. De index bevat wereldwijd opererende ondernemingen en is breder dan een handvol losse Nederlandse aandelen.

Als neutrale basis blijft hij beperkt. Dertig ondernemingen, een top tien van bijna 75% en een groot gewicht voor vier sectoren leveren minder spreiding op dan een wereldindex. Amerikaanse technologieplatforms, Japanse bedrijven, opkomende markten en kleinere ondernemingen ontbreken vrijwel volledig.

Heb je al een MSCI World- of STOXX Europe 600-ETF, dan bezit je veel AEX-aandelen al. Een AEX ETF erbij is dan een bewuste overweging van Nederland-gerelateerde beursnoteringen. Geen extra spreiding.

Hoe ik naar de AEX kijk

Ik zie de AEX als een interessante regionale index, maar niet als een volledige portefeuille. De bedrijven zijn bekend, waardoor de index goed te volgen is, en de internationale omzet is breder dan veel beleggers denken.

De concentratie is de keerzijde. Shell, ASML en Unilever bepaalden samen bijna 42% van het fonds. Wie de AEX koopt heeft dus niet zozeer vertrouwen nodig in Nederland, maar in die specifieke zwaargewichten en de sectoren waar ze in zitten.

Veelgestelde vragen

Wat is de AEX?

De AEX is de hoofdindex van Euronext Amsterdam. Sinds september 2025 bestaat hij uit dertig grote en verhandelbare beursnoteringen, gewogen naar free float-marktkapitalisatie.

Welke bedrijven zitten in de AEX?

Onder meer Shell, ASML, Unilever, ING, RELX, Prosus, ASM International, Ahold Delhaize en Adyen. De samenstelling wordt ieder kwartaal beoordeeld en kan veranderen.

Zijn alle AEX-bedrijven Nederlands?

Nee. Bepalend zijn de Amsterdamse beursnotering en de markt van referentie. Sommige indexleden hebben hun juridische zetel buiten Nederland en vrijwel alle grote posities verdienen internationaal omzet.

Wat is het verschil tussen AEX en AMX?

De AEX bevat de grootste Amsterdamse beursnoteringen. De AMX volgt het daaropvolgende segment van 25 middelgrote aandelen. AMX-bedrijven zijn gemiddeld kleiner en vaak minder liquide.

Hoe vaak verandert de AEX?

De index wordt beoordeeld in maart, juni, september en december. De volledige jaarlijkse herziening vindt in maart plaats.

Zit dividend in de AEX-koers?

Niet in de bekende prijsindex. De gross return- en net return-varianten verwerken dividend wel. Vergelijk ETF-rendementen daarom altijd inclusief uitkeringen.

Kun je rechtstreeks in de AEX beleggen?

Nee. Je volgt de index via een ETF of fonds. Futures, opties en andere derivaten bestaan ook, maar werken anders en brengen aanvullende risico's mee.

Welke AEX ETF is de beste?

Dat hangt af van dividendbeleid, omvang, spread, trackingverschil, domicilie, belastingpositie en brokerkosten. Alle drie beschikbare AEX ETF's hadden in augustus 2026 een TER van 0,30%.

Is de AEX voldoende gespreid?

De AEX spreidt over dertig ondernemingen en meerdere sectoren, maar de top tien vormde bijna 75%. Voor wereldwijde spreiding is een bredere internationale index geschikter.

Gratis Startgids Passief Beleggen

Wil je de AEX vergelijken met een wereldindex en begrijpen hoe je een eenvoudige portefeuille opbouwt? Download dan de gratis Startgids Passief Beleggen. Daarin lees je hoe spreiding, kosten, risico en een lange beleggingshorizon samenkomen.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen persoonlijk beleggingsadvies. Beleggen brengt risico met zich mee. Je kunt een deel van je inleg verliezen.

Bronnen

• Euronext, AEX Index Family Rulebook, versie 22 augustus 2025.
• Euronext, Number of constituents in AEX Index will increase to 30, 11 maart 2025.
• Euronext, March 2026 Annual Review Results of the AEX Family, 10 maart 2026.
• Euronext, June 2026 Quarterly Review Results of the AEX Family, 9 juni 2026.
• Euronext Live, AEX-Index market information, geraadpleegd 21 augustus 2026.
• iShares, iShares AEX UCITS ETF, fondsgegevens per 20 augustus 2026.
• iShares, iShares AEX UCITS ETF Factsheet, portefeuilledata per 31 juli 2026.
• VanEck, VanEck AEX UCITS ETF, fondsgegevens per 20 augustus 2026.
• VanEck, Information regarding changes to index rules of VanEck AEX UCITS ETF, 2025.
• justETF, How to invest in the Netherlands using ETFs, geraadpleegd 21 augustus 2026.